Ketika kecerdasan buatan (AI) semakin mengubah landskap penghasilan karya kreatif, Datuk Aznil Haji Nawawi atau lebih dikenali sebagai Pak Nil memilih untuk meneroka teknologi tersebut dalam bidang muzik.
Pada usia 63 tahun, Pak Nil melihat AI sebagai perkembangan teknologi yang mampu memperluas ruang kreativiti pengkarya, bukannya menggantikan peranan manusia dalam menghasilkan karya seni.
Selepas lebih 30 tahun berada dalam industri hiburan menerusi pelbagai bidang termasuk pengacaraan, lakonan, deejay radio, penerbitan dan nyanyian, Pak Nil kini membuka lembaran baharu dengan memperkenalkan kumpulan vokal K4LAM.
K4LAM dibentuk secara berperingkat bermula Februari 2026 dengan menampilkan empat anggota lelaki iaitu Isa Khan, 33, Danny, 22, Zulhilmi Zolkefli, 28, dan Allif Firdaus, 25.
Keempat-empat anggota K4LAM mempunyai pengalaman dalam bidang seni kreatif dan mendapat bimbingan daripada penerbit berprofil tinggi, AG Coco.
Penubuhan K4LAM bermula menerusi pertemuan Pak Nil dengan Isa Khan sebelum Danny, Zulhilmi dan Allif menyertai kumpulan tersebut selepas melalui uji bakat terbuka. Pemilihan mereka dibuat berdasarkan kesesuaian dengan konsep kumpulan yang mengetengahkan gabungan suara manusia dan teknologi AI.
AG Coco kemudiannya memainkan peranan penting dalam memperkemas konsep serta persiapan K4LAM bagi memenuhi keperluan pasaran muzik.
Pak Nil mula mendalami penggunaan AI dalam muzik selepas mempelajari kaedah menghasilkan arahan atau prompt yang tepat untuk membentuk struktur bunyi, irama dan suasana muzik berdasarkan gambaran kreatif yang diinginkan.
Penggunaan teknologi dalam muzik bukan sesuatu yang baharu kerana industri tersebut telah melalui pelbagai perubahan sejak era teknologi rakaman, instrumen elektronik dan synthesizer sehinggalah kepada penggunaan komputer serta teknologi digital.
AI dilihat sebagai kesinambungan daripada evolusi tersebut, dengan manusia masih memainkan peranan utama dalam menentukan hala tuju serta penggunaan teknologi berkenaan.
Dalam konteks K4LAM, AI dimanfaatkan sebagai sebahagian daripada eksperimen kreatif bagi melihat sejauh mana teknologi moden boleh digabungkan dengan kemampuan vokal dan sentuhan manusia.
Hasil eksperimen tersebut membawa kepada penghasilan single pertama K4LAM yang diberi judul MUSA.
MUSA dihasilkan menerusi kolaborasi kreatif antara Pak Nil dan AG Coco dengan susunan melodi serta irama yang dibentuk mengikut konsep kumpulan tersebut.
Karya berkenaan turut mempunyai dimensi kerohanian apabila menggunakan ayat terjemahan al-Quran daripada Surah Taha dan Surah An-Naml.
Penggunaan AI dalam proses penghasilan MUSA turut membuatkan Pak Nil memberi perhatian terhadap aspek etika serta pengiktirafan terhadap karya. Beliau tidak menganggap MUSA sebagai ciptaan peribadinya semata-mata kerana sebahagian proses kreatif melibatkan penggunaan teknologi AI.
Pendekatan tersebut mencerminkan pandangan bahawa pengkarya perlu bersikap terbuka dan jujur mengenai peranan teknologi dalam penghasilan sesuatu karya.
Walaupun AI digunakan dalam proses kreatif, elemen manusia tetap menjadi sebahagian penting dalam penghasilan MUSA. AG Coco bertindak sebagai penerbit, manakala rakaman vokal K4LAM dilakukan di studio miliknya, Kamar Seni.
MUSA juga tidak dirancang sebagai karya untuk menyertai pertandingan muzik. Sebaliknya, ia dilihat sebagai sebuah eksperimen yang menggabungkan teknologi kontemporari dengan mesej kerohanian.
Eksperimen tersebut turut membuka ruang kepada perbincangan lebih luas mengenai penggunaan AI dalam industri kreatif, khususnya berkaitan batas kreativiti, hak pengiktirafan dan tanggungjawab pengkarya terhadap hasil yang dihasilkan menggunakan teknologi.
K4LAM bukan sekadar kumpulan vokal yang mengutamakan harmoni empat suara. Penubuhannya turut menggambarkan usaha untuk meneroka bentuk baharu dalam industri muzik menerusi gabungan teknologi AI dan kemampuan manusia.
Kemunculan MUSA menjadi langkah pertama kepada eksperimen tersebut apabila elemen vokal manusia, teknologi AI dan kandungan berteraskan ayat terjemahan al-Quran disatukan dalam sebuah karya muzik.
Nilai MUSA bukan semata-mata diukur berdasarkan kemampuan AI menghasilkan sebuah lagu atau jumlah pengiktirafan yang diterima.
Sebaliknya, karya tersebut diharapkan mampu mencetuskan kesedaran dalam diri pendengar, termasuk mendorong mereka untuk mengenali, mencari dan membaca sendiri Surah Taha serta Surah An-Naml.
MUSA kini boleh didengari dan video muziknya mula dinikmati sejak 26 Ogos 2026.